Hội đồng giáo sư ngành giáo dục học: 14 ứng viên PGS. Hội đồng giáo sư liên ngành hóa học - công nghệ thực phẩm: 1 ứng viên GS, 43 ứng viên PGS. Hội đồng giáo sư liên ngành khoa học trái đất - mỏ: 2 ứng viên GS, 12 ứng viên PGS. Hội đồng giáo sư ngành kinh tế: 3 ứng TUYỂN SINH ĐẠI HỌC CHÍNH QUY NGÀNH KINH TẾ QUỐC TẾ (HỆ LIÊN THÔNG) Trường Đại học Công nghệ và Quản lý Hữu Nghị (Mã trường: DCQ) là Trường đã đạt chuẩn kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nhà trường tổ chức Mô tả vắn tắt nội dung môn học: Môn học này giới thiệu đến sinh viên về mối quan hệ giữa giáo dục và kinh tế theo cách tiếp cận vốn con người qua các nhóm chủ đề: lợi ích kinh tế và phi kinh tế của giáo dục, chức năng sản xuất của giáo dục, hình thành một lớp Tham khảo hơn 100+ tài liệu, luận văn, bài giảng, giáo trình về kinh te giao duc chọn lọc và cập nhật - Tại thư viện số Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Home Mô tả sản phẩm. Bài tập Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10 - Kết nối sgk là sách giáo khoa dùng cho học sinh lớp 10, Sách được biên soạn bởi tác giả Trần Thị Mai Phương. Sách được xuất bản tại nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Bài tập Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10 Vay Tiền Online Chuyển Khoản Ngay. BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠOTrường Đại học Kinh tế Quốc dânViện đào tạo Tiên tiến, Chất lượng cao & POHE.........BÀI TẬP LỚNMÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊ-NINĐề tài số 1 LÝ LUẬN VỀ KINH TẾ HÀNG HOÁ VÀ VẬNDỤNG ĐỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ HÀNG HOÁ Ở VIỆT NAMHIỆN tên Trần Thiên HươngMã SV 11222728Lớp Kinh tế quốc tế CLC 64DLớp học phần LLNL1106222CLC_Giáo viên hướng dẫn PGS Tô Đức HạnhHÀ NỘI - 4/MỤC LỤCI. LÝ LUẬN CỦA CÁC VỀ SẢN XUẤT HÀNG HOÁ.................. 1. SẢN XUẤT HÀNG HOÁ.................................................................. a. Khái niệm................................................................................ b. Điều kiện ra đời của sản xuất hàng hoá................................. - I. LÝ LUẬN CỦA CÁC VỀ SẢN XUẤT HÀNG HOÁ.................. - 1. SẢN XUẤT HÀNG HOÁ.................................................................. - a. Khái niệm................................................................................ - b. Điều kiện ra đời của sản xuất hàng hoá................................. - c. Sự ra đời và phát triển của sản xuất hàng hoá........................... - d. Ưu thế của sản xuất hàng hoá................................................ - e. Khuyết tật của sản xuất hàng hoá........................................... - 2. HÀNG HOÁ.................................................................................. - a. Khái niệm hàng hoá................................................................ - b. Hai thuộc tính của hàng hoá................................................... - trị hàng hoá................................................................................................. c. Lượng giá trị hàng hoá và các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá - 3. TIỀN TỆ............................................................................................. - a. Nguồn gốc và bản chất của tiền.............................................. - b. Chức năng của tiền tệ............................................................... - 4. DỊCH VỤ....................................................................................... - a. Khái niệm................................................................................ VIỆT NAM HIỆN NAY..................................................................................... II. THỰC TRẠNG VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ HÀNG HOÁ Ở HIỆN NAY 1. THỰC TRẠNG VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ HÀNG HOÁ Ở VIỆT NAM - a. Về tăng trưởng kinh tế................................................................ - b. Khu vực nông, lâm, thuỷ sản................................................... - c. Khu vực công nghiệp và xây dựng.............................................. - d. Khu vực thương mai và dịch vụ.............................................. - e. Hoạt động xuất, nhập khẩu..................................................... - 2. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG............................................................. - a. Những thành tựu và kết quả đạt được..................................... - b. Những hạn chế và nguyên nhân............................................ - III. NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU............................................... - TÀI LIỆU THAM KHẢO..................................................................... môn hoá về một công việc nhất định như trồng trọt, chăn nuôi, may vá,... Phân công lao động xã hội làm cho mỗi người sản xuất được một hoặc vài thứ sản phẩm nhưng nhu cầu của họ cần nhiều loại sản phẩm. Vì vậy, muốn đáp ứng nhu cầu người ta phải trao đổi, mua bán sản phẩm với nhau. Sự phân công lao động đặt cơ sở cho việc hình thành những nghề nghiệp chuyên môn, những ngành chuyên môn nhằm nâng cao sức sản xuất, năng suất lao động tăng lên khiến cho số lượng sản phẩm vượt xa dư thừa và dẫn đến việc trao đổi hàng hoá với nhau. Sự phân công lao động theo vùng với ngành sản xuất chuyên môn hoá đặc trưng sẽ là yếu tố quyết đính sự khai thác có hiệu quả và phát huy thế mạnh của vùng. Tuy nhiên, phân công lao động xã hội chỉ mới là điều kiện cần nhưng chưa muốn sản xuất hàng hoá ra đời và tồn tại phải có điều kiện thứ hai nữa. +Sự tách biệt về mặt kinh tế của các chủ thể sản xuất Sự tách biệt này dựa trên cơ sở chế độ tư hữu hoặc những hình thức sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất. Điều kiện này làm cho từng người từng nhóm người trong xã hội do đó sản phẩm làm ra dùng cho từng người, từng nhóm người trong xã hội sản xuất độc lập, đối lập với nhau, nhưng họ lại nằm trong hệ thống phân công lao động xã hội nên nhọ phụ thuộc lẫn nhau về sản xuất và tiêu dùng. Vì vậy, những người này, nhóm người này muốn sử dụng sản phẩm của người khác thì phải thông qua việc trao đổi với nhau. Sản xuất hàng hoá chỉ ra đời khi có đồng thời hai điều kiện nói trên, nếu thiếu một trong hai điều kiện ấy thì không có sản xuất hàng hoá và sản phẩm lao động không mang hình thái hàng hoá. c. Sự ra đời và phát triển của sản xuất hàng hoá...........................+Sự ra đời và phát triển sản xuất hàng hoá Sản xuất hàng hoá ra đời khi chế độ chiếm hữu nô lệ ra đời. Nó phát triển mạnh nhất trong chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội giai đoạn thấp của hìnhthái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa. Đến chủ nghĩa cộng sản giai đoạn coa của hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa sản xuất hàng hoá tự tiêu vong. +Sản xuất hàng hoá phát triển qua hai giai đoạn Giai đoạn thấp sản xuất hàng hoá giản đơn Là nền sản xuất hàng hoá dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân nhỏ về tư liệu sản xuất kết hợp với sức lao động cá nhân người lao động. Giai đoạn cao sản xuất hàng hoá phát triển Là nền sản xuất hàng hoá tâoj trung quy mô lớn sản xuất bằng máy móc năng suất cao. d. Ưu thế của sản xuất hàng hoá................................................So với hình thức sản xuất tự cấp tự túc thì sản xuất hàng hoá được coi là bước ngoặt lớn trong sự phát triển xã hội loài người. Bởi nó mang nhiều ưu thế vượt trội hơn hẳn Thứ nhất, Khai thác được những khía cạnh lợi thế về mặt tự nhiên, xã hội, kỹ thuật của từng người, từng cơ sở sản xuất cũng như từng vùng miền, địa phương. Đồng thời, thúc đẩy sự phát triển của phân công lao động xã hội, làm cho tính chuyên môn hóa lao động ngày càng tăng Thứ hai, Trong nền sản xuất hàng hóa, quy mô sản xuất được mở rộng, dựa trên cơ sở nhu cầu và nguồn lực của xã hội. Điều này đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng những thành tựu khoa học – kỹ thuật vào trong quá trình sản xuất... thúc đẩy sản xuất phát triển. Thứ ba, Trong nền sản xuất hàng hóa, sự tác động của quy luật vốn có của sản xuất và trao đổi hàng hóa là quy luật giá trị, cung – cầu, cạnh tranh... buộc người sản xuất hàng hóa phải luôn luôn năng động, nhạy bén, biết tính toán, cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế để đáp ứng nhu cầu, thị hiếu của người tiêu dùng ngày càng cao hơn. Thứ tư, Trong nền sản xuất hàng hóa, sự phát triển của sản xuất, sự mở rộng và giao lưu kinh tế giữa các cá nhân, giữa các vùng, giữa các nước...nhau. Giữa giá trị sử dụng với giá trị có mối quan hệ biện chứng với nhau vừa thống nhất và vừa mâu thuẫn. c. Lượng giá trị hàng hoá và các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị hàng hoá +Lượng giá trị hàng hoá Vì chất giá trị hàng hoá là lao động kết tinh trong hàng hoá vì vậy lượng giá trị hàng hoá được đo bằng số lượng lao động để sản xuất ra hàng hoá đó. Số lượng lao động được đo bởi thời gian lao động. Nhưng sản xuất cùng một loại hàng hoá có nhiều người sản xuất với thời gian lao động khác nhau. Do đó lượng giá trị hàng hoá không được quyết định bởi thời gian lao động cá biệt mà được quyết định bởi thời gian lao động xã hội cần thiết tiến hành sản xuất ra hàng hoá với trình độ thành thạo trung bình, cường độ trung bình, kĩ thuật trung bình và trong những điều kiện bình thường. Thời gian lao động xã hội cần thiết chính do thời gian lao động cá biệt của những người cung cấp đại bộ phận của hàng hoá đó trên thị trường quyết định. +Các nhân tố ảnh hưởng đến giá trị hàng hoá Năng suất lao động Là năng lực sản xuất của người lao động được đo bằng số lượng sản phẩm làm ra trong một đơn vị thời gian hoặc lượng thời gian hao phí để làm ra một đơn vị sản phẩm. Tăng năng suất lao động là tăng số lượng sản phẩm làm ra trong một đơn vị thời gian hoặc giảm thời gian hao phí để làm ra một đơn vị sản phẩm. Năng suất lao động phụ thuộc vào các yếu tố trình độ của người lao động, trình độ tổ chức quản lí sản xuất, mức trang bị kĩ thuật cho sản xuất đây là yếu tố có tính quyết định, hiệu quả của tư liệu sản xuất, điều kiện tự nhiên. Năng suất lao động tăng thì số lượng sản phẩm làm ra trong một đơn vị thời gian tăng lên Giá trị sử dụng tăng lên. Nhưng tổng lao động hao phí trong tgian đó không đổi, do đó lao động hao phí trong một sản phẩm sẽ giảm và giá trị lao động của một sản phẩm hàng hoá chất của lao động Lao động giản đơn Là lao động không trải qua học tập đào tạo lao động không tay nghề Lao động phức tạp Là lao động có tay nghề. Trong cùng một thời gian thì lao động phức tạp tạo ra nhiều giá trị hơn lao động giản đơn, do đó trong trao đổi người ta quy mọi lao động giản đơn, lao động phức tạp thành lao động giản đơn trung bình cần thiết. +Kết cấu lượng giá trị hàng hoá Lao động sản xuất hàng hoá là sự kết hợp giữa tư liệu sản xuất và sức lao động, trong đó giá trị tư liệu sản xuất là lao động cũ lao động quá khứ hay lao động vật hoá kí hiệu là “c” còn sức lao động là lao động sống lao động hiện tại, kí hiệu “v”. Nhưng lao động sản xuất hàng hoá có tính hai mặt là lao động cụ thể và lao động trừu tượng, trong đó lao động cụ thể chuyển và bảo toàn giá trị tư liệu sản xuất sang sản phẩm bằng “c”. Còn lao động trừu tượng tạo ra giá trị mới bằng “v +m”. Do đó mọi lao động sản xuất hàng hoá đều tạo ra giá trị hàng hoá gồm “c+v+m”.Lượng kết cấu giá trị hàng hoá gồm hau bộ phận bộ phận giá trị cũ “v” và bộ phận giá trị mới “v+m”. 3. TIỀN TỆ............................................................................................. a. Nguồn gốc và bản chất của tiền..............................................+Nguồn gốc Tiền tệ ra đời là kết quả của quá trình phát triển lâu dài của sản xuất và trao đổi hàng hoá. Đó cũng chính là sự phát triển của các hình thái giá từ thấp đến cao. Hình thái giản đơn ngẫu nhiên của giá trị tức là giá trị của 1 hàng hoá chỉ có thể được biểu hiện tại giá trị của 1 hàng hoá khác là vật ngang giá. Đây là hình thái xuất hiện đầu tiên trong lịch sử. Hình thái thứ 2 hình thái đầy đủ của giá trị - Giá trị của một hàng hoá có thể được biểu hiện bởi giá trị của hàng hoá khác làm vật ngang giá. đây là mức tăng trưởng thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây. Đến năm 2022 đã cho ta thấy sự phục hồi tích cực và đồng đều của nền kinh tế, mặc dù dịch bệnh Covid-19 chưa hoàn toàn chấm dứt hẳn. Tổng sản phẩm trong nước GDP quý I năm 2022 ước tính tăng 5,03% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn tốc độ tăng 4,72% của quý I năm 2021. Năm 2023, Việt Nam đã đánh dấu nhiều bước chuyển mình trong bối cảnh phát triển nền kinh tế cụ thể tổng sản phẩm trong nước GDP quý I/2023 ước tính tăng 3,22% so với cùng kỳ của năm trước, nhưng chỉ cao hơn tốc độ tăng 3,21% của quý I/2020 trong giai đoạn 2011- b. Khu vực nông, lâm, thuỷ sản...................................................Năm 2023, khu vực nông, lâm nghiệp và ngư nghiệp tăng 2,52%, đóng góp 8,85% vào mức tăng trưởng chung; thấp hơn mức tăng của các năm 2021 2,9% và năm 2022 3,36%.Trong đó Ngành nông nghiệp, giá trị tăng thêm ngành nông nghiệp quý I/2023 tăng 2,43% so với cùng kỳ năm tước, đóng góp 0,22 điểm phần trăm vào mức tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế. Ngành lâm nghiệp tăng 3,66% lớn hơn so với cùng quý năm trước, nhưng chiếm tỷ trọng thấp nên chỉ đóng góp 0,02 điểm phần trăm. Ngành thuỷ sản quý I/2023 tăng 2,68% lớn hơn so với quý I/ 2,54% đóng góp 0,06 điểm phần trăm vào mức tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế. c. Khu vực công nghiệp và xây dựng..............................................Trong khu vực công nghiệp và xây dựng, giá trị tăng thêm ngành công nghiệp quý I/2023 giảm 0,82% so với cùng kỳ năm trước tức quý I/2022, đây là mức giảm sâu nhất của cùng kỳ các năm trong giai đoạn 2011-2023, làm giảm 0,28 điểm phần trăm trong mức tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo giảm 0,37%, làm giảm 0,1 điểmphần trăm. Ngành khai khoáng giảm 5,6% sản lượng khai thác than giảm 0,5% và dầu mỏ thô khai thác giảm 6%, làm giảm 0,2 điểm phần trăm. Riêng ngành xây dựng tăng 1,95%, chỉ cao hơn tốc độ tăng 0,28% và 1,41% của cùng kỳ năm 2011 và 2012 trong giai đoạn 2011-2023, đóng góp 0,12 điểm phần trăm. d. Khu vực thương mai và dịch vụ..............................................Khu vực dịch vụ trong quý I/2023 thể hiện rõ sự phục hồi nhờ hiệu quả của các chính sách kích cầu tiêu dùng nội địa, chính sách mở cửa nền kinh tế trở lại từ khi dịch Covid-19 được kiểm soát, các hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch Việt Nam tới các nước trên thế giới được đẩy mạnh. Đóng góp của một số ngành dịch vụ vào mức tăng tổng giá trị tăng thêm của quý I năm nay như sau Dịch vụ lưu trú và ăn uống tăng 25,98% so với cùng kỳ năm trước, đóng góp 0,64 điểm phần trăm; ngành bán buôn và bán lẻ tăng 8,09%, đóng góp 0, điểm phần trăm; hoạt động tài chính, ngân hàng và bảo hiểm tăng 7,65%, đóng góp 0,45 điểm phần trăm; ngành vận tải, kho bãi tăng 6,85%, đóng góp 0, điểm phần trăm; ngành thông tin và truyền thông tăng 1,5%, đóng góp 0,1 điểm phần trăm. e. Hoạt động xuất, nhập khẩu.....................................................Xuất khẩu hàng hóa Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 3/2023 ước đạt 29,57 tỷ USD, tăng 13,5% so với tháng trước và giảm 14,8% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung quý I/2023, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa ước đạt 79,17 tỷ USD, giảm 11,9% so với cùng kỳ năm trước. Nhập khẩu hàng hóa Kim ngạch nhập khẩu hàng hóa tháng 3/2023 ước đạt 28,92 tỷ USD, tăng 24,4% so với tháng trước và giảm 11,1% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung quý I năm 2023, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa ước đạt 75,1 tỷ USD, giảm 14,7% so với cùng kỳ năm trước. Về thị trường xuất, nhập khẩu hàng hóa quý I năm 2023, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch ước đạt 20,6 tỷ giảm 11,9%; nhập khẩu giảm 14,7%. Tuy nhiên, dưới sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, bộ ngành và địa phương cùng với với sự nỗ lực của các doanh nghiệp xuất khẩu nên cán cân thương mại hàng hóa quý I năm 2023 ước tính xuất siêu 4,07 tỷ USD. +Năng suất lao động tăng Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ liên tục tăng lên. Theo Tổng cục Thống kê, năm 2020 là 24,1%, 2021 và 2022 đạt 26,1% và 26,2%, kế hoạch năm 2023 sẽ đạt mức 27,5%. Nhóm ngành nông, lâm nghiệp - thủy sản có mức năng suất lao động thấp nhất năm 2015 chỉ bằng 38,5% năng suất chung, bằng 38,5% năng suất lao động nhóm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, thấp nhất trong 21 ngành; đã giảm tỷ trọng số lao động đang làm việc từ mức cao nhất trong 3 nhóm ngành năm 2015 xuống mức thấp nhất trong năm 2022. Các ngành trong nhóm ngành công nghiệp - xây dựng có năng suất lao động cao hơn năng suất chung, cao gấp nhiều lần năng suất lao động của nhóm ngành nông, lâm nghiệp - thủy sản và cao hơn năng suất lao động của nhóm ngành dịch vụ, nên tỷ trọng lao động đang làm việc đã tăng và nhóm ngành công nghiệp - xây dựng có tỷ trọng tăng nhanh nhất. Nhóm ngành dịch vụ có mức năng suất lao động cao thứ hai trong 3 nhóm ngành, cao hơn mức năng suất chung, cao hơn mức năng suất lao động của nhóm ngành nông, lâm nghiệp - thủy sản. Tuy nhóm ngành dịch vụ nhìn chung có quy mô nhỏ, dễ điều chỉnh..., nhưng công nghiệp - xây dựng là ngành kinh tế thực, lại có năng suất lao động cao nhất và Việt Nam đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, với mục tiêu đến 2025 có công nghiệp theo hướng hiện đại,... b. Những hạn chế và nguyên nhân............................................Trong bối cảnh quốc tế bất ổn kéo dài, thị trường hàng hóa, tài chính và thương mại quốc tế dự báo tiếp tục có nhiều biến động khó lường, kinh tế Việt Nam năm 2023 được nhận định sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức hơn, khiếnchỉ tiêu tăng trưởng GDP 6%-6,5% và CPI bình quân ở mức 4,5% trong năm 2023 sẽ là thách thức lớn, đòi hỏi nhiều nỗ lực mới đạt được. Có thể nhận diện những rủi ro, thách thức chính đối với kinh tế Việt Nam trong năm 2023 như sau Một là, môi trường quốc tế có xu hướng xấu đi, rủi ro, thách thức từ bên ngoài vẫn hiện hữu và có những tác động tiêu cực rõ nét hơn. Đó là Khủng hoảng địa chính trị tại Ukraine dai dẳng, kéo dài và ngày càng phức tạp, khó đoán định; Đại dịch Covid-19 chưa chính thức kết thúc và kinh tế Trung Quốc vẫn gặp nhiều khó khăn sau khi nới lỏng chính sách kiểm soát Covid-19; Lạm phát toàn cầu đã qua đỉnh, nhưng vẫn ở mức cao do giá cả các mặt hàng thiết yếu, như năng lượng, lương thực... dù giảm, nhưng vẫn ở mức cao. Hai là, Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội các năm 2022-2023 đang chậm tiến độ so với kế hoạch. Nguyên nhân chính gây khó khăn cho hoạt động giải ngân vốn đầu tư công và Chương trình phục hồi còn chậm là do Các ngân hàng thương mại gặp khó khăn trong xác định đối tượng được hỗ trợ lãi suất đối với một số trường hợp khách hàng kinh doanh đa ngành; việc đánh giá khả năng phục hồi còn khó khăn,... Ba là, áp lực lạm phát còn tăng, lãi suất ở mức cao và áp lực tỷ giá biến động vẫn là thách thức lớn trong năm 2023. Tuy nhiên lạm phát, tỷ giá và lãi suất của Việt Nam tăng chậm hơn, vẫn trong tầm kiểm soát, song cần theo dõi chặt chẽ. Nguyên nhân Giá năng lượng, hàng hóa thế giới vẫn đứng ở mức cao;Tỷ giá tăng gây áp lực tăng giá hàng hóa, dịch vụ trong nước khi nhiều mặt hàng và nguyên vật liệu sản xuất phải nhập khẩu bằng USD; Việc điều chỉnh tiền lương cơ sở dự kiến tăng gần 21% được áp dụng trong năm 2023, gây áp lực lạm phát; Fed có khả năng tiếp tục tăng lãi suất đến hết quý I/2023, các ngân hàng trung ương lớn khác còn tăng lãi suất đến giữa năm 2023, trong khi dư địa chính sách tiền tệ của Việt Nam đang hẹp dần. Bốn là, nợ xấu tiềm ẩn vẫn là thách thức. Nợ xấu có thể còn tăng trong năm 2023, khi kinh tế Việt Nam năm nay dự báo khó khăn hơn, thanh khoảnthành tựu của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật và công nghệ vào quá trình sản xuất và lưu thông hàng hóa. Hiện nay, trình độ công nghệ sản xuất của Việt Nam còn thấp kém, không đồng bộ, do đó, khả năng cạnh tranh sản xuất của nước ta so với hàng hóa nước ngoài trên cả thị trường nội địa và thế giới còn kém. Bởi vậy, để phát triển kinh tế hàng hóa, chúng ta phải đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. 4. Nâng cao năng suất lao động Năng suất lao động là yếu tố then chốt quyết định khả năng cạnh tranh và sự tồn tại lâu dài của một doanh nghiệp. Ở mức độ quốc gia, trong điều kiện hội nhập quốc tế và cạnh tranh gay gắt hiện nay, năng suất lao động là yếu tố có ảnh hưởng quyết định đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, của cả nền kinh LIỆU THAM KHẢO..................................................................... Giáo trình Kinh tế chính trị Mác Lê-nin Dành cho bậc đại học – hệ không chuyên lý luận chính trị – Tài liệu phục vụ tập huấn chuyên ngành tháng 8 năm 2019. Luật Dương Gia Sản xuất hàng hoá là gì? Điều kiện ra đời của sản xuất hàng hoá luatduonggia/san-xuat-hang-hoa-la-gi-dieu-kien-ra-doi-cua- san-xuat-hang-hoa/?fbclid=IwAR2Vy6n0SbOqhVil6uKQvsujic2- 85BD1WHycXTJpSxjS2wY3JQIHM_YE8I. Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội Quý I/2022 Tổng cục thống kê tinh-hinh-kinh-te-xa-hoi-quy-i-nam-2022/. Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội Quý I/2023 Tổng cục thống kê xa-hoi-quy-i-nam-2023/. Thách thức cho bài toán tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong năm 2023 kinhtevadubao/thach-thuc-cho-bai-toan-tang-truong-kinh-te- cua-viet-nam-trong-nam-2023-25107. Tạp chí Cộng Sản Kinh tế Việt Nam năm 2022 và triển vọng năm 2023 te/-/2018/827154/kinh-te-viet-nam-nam-2022-va-trien-vong-nam- 2023?fbclid=IwAR2-osMbisLvjCNxCrLVGWerybnuOjiQn5- Ef9pooFH848Z3w1q_LF8x51o. Kinh tế học giáo dục Danh mục Cao đẳng - Đại học ... pháp của kinh tế học giáo dục Phương pháp luận trong nghiên cứu kinh tế học giáo dục. Kinh tế học giáo dục là khoa học nghiên cứu những quy luật hoạt động kinh tế trong giáo dục. Do vậy, ... 38CHƯƠNG BA MỐI QUAN HỆ GIỮA KINH TẾ VỚI GIÁO DỤC VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC 1. Mối quan hệ giữa giáo dục với kinh tế Giáo dục và kinh tế có mối quan hệ qua lại với ... học tiên tiến được xây dựng quá trình đầu tư vào “tư bản con người”. 10PHẦN HAI KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC CHƯƠNG 1 MỘT SỐ NÉT VỀ LỊCH SỬ TƯ TƯỞNG KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC Giáo dục và kinh tế... 130 10,233 73 KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC Danh mục Tư liệu khác ... về kinh tế học và kinh tế học giáo dục A/ Đại cương về kinh tế học. B/ Sự ra đời của kinh tế học giáo dục. I/ Sơ lược lịch sử tư duy kinh tế về giáo dục II/ Đối tượng, nhiệm vụ của kinh tế học ... kinh tế của giáo dục quốc dân xét trên toàn cục và của từng phân hệ của hệ thống giáo dục quốc dân giáo dục mầm non; giáo dục phổ thông; giáo dục dạy nghề; giáo dục chuyên nghiệp; giáo dục ... nhiệm vụ của kinh tế học giáo dục 1/ Đối tượng của kinh tế học giáo dục. Đặc điểm biểu hiện và tính chất hoạt động của các quy luật kinh tế trong lónh vực giáo dục. 20- Tỷ lệ biết chữ... 31 1,525 38 MỐI QUAN HỆ GIỮA KINH TẾ VỚI GIÁO DỤC VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC Danh mục Cao đẳng - Đại học ... 38CHƯƠNG BA MỐI QUAN HỆ GIỮA KINH TẾ VỚI GIÁO DỤC VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC 1. Mối quan hệ giữa giáo dục với kinh tế Giáo dục và kinh tế có mối quan hệ qua lại với ... giữa giáo dục và kinh tế. Nhấn mạnh một chiều tác động của kinh tế tới giáo dục, hạ thấp tính độc lập của giáo dục đối với sự tiến bộ của kinh tế, còn nếu thổi phồng tác dụng của giáo dục đối ... triển kinh tế - xã hội. Ngày nay, giáo dục vừa được xem là yếu tố tác động tới nền kinh tế vừa được xem là một lĩnh vực kinh tế có hiệu suất đầu tư cao. Là một lĩnh vực kinh tế vì cả giáo dục... 59 21,397 332 MỘT SỐ KIẾN THỨC KINH TẾ Xà HỘI HỌC LÀM CƠ SỞ CHO VIỆC NGHIÊN CỨU KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC Danh mục Cao đẳng - Đại học ... THỨC KINH TẾ Xà HỘI HỌC LÀM CƠ SỞ CHO VIỆC NGHIÊN CỨU KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC 1. Hệ thống kinh tế. - Dựa trên góc độ về hệ thống xã hội HTXH, chúng ta có thể quan niệm hệ thống kinh tế HTKT ... Biến đổi kinh tế và xã hội Để xem xét mối quan hệ giữa giáo dục với kinh tế, cần xem xét mối quan hệ giữa KT với XH trong đó có giáo dục . Từ trước tới nay, các lý thuyết kinh tế, từ lý ... hoạt động kinh tế mà bất kỳ một hành động kinh tế nào cũng phải tính đến. Hành động kinh tế và thiết chế XH - Dựa vào các quá trình kinh tế cơ bản có thể phân chia hành động kinh tế thành... 9 1,301 11 MỘT SỐ NÉT VỀ LỊCH SỬ TƯ TƯỞNG KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC Danh mục Cao đẳng - Đại học ... như giáo dục, y tế, văn hoá, khoa học. Xuất phát từ đây, một loạt các bộ môn khoa học kinh tế thứ cấp như kinh tế xã hội; kinh tế văn hoá, kinh tế giáo dục ra đời. Trong các khoa học kinh tế ... học tiên tiến được xây dựng quá trình đầu tư vào “tư bản con người”. 10PHẦN HAI KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC CHƯƠNG 1 MỘT SỐ NÉT VỀ LỊCH SỬ TƯ TƯỞNG KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC Giáo dục và kinh tế ... tách rời kinh tế, chịu sự quy định của kinh tế, chỉ những người có khả năng về kinh tế mới được tham gia vào quá trình giáo dục, đến chỗ xem giáo dục tác động đến kinh tế, thúc đẩy kinh tế phát... 7 1,067 6 ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC Danh mục Cao đẳng - Đại học ... pháp của kinh tế học giáo dục Phương pháp luận trong nghiên cứu kinh tế học giáo dục. Kinh tế học giáo dục là khoa học nghiên cứu những quy luật hoạt động kinh tế trong giáo dục. Do vậy, ... kinh tế học giáo dục đại cương còn có các lĩnh vực cụ thể tương ứng với các học của hệ thống giáo dục quốc dân như Kinh tế học giáo dục nghề nghiệp; Kinh tế học giáo dục đại học. Kinh tế ... thích giữa sự phát triển kinh tế và giáo dục là thấp. 4. Hệ thống các chuyên ngành của kinh tế học giáo dục Kinh tế học giáo dục nghiên cứu mối quan hệ giữa kinh tế và giáo dục, tìm ra sự vận động... 21 1,899 17 Môn Kinh tế học vĩ mô Danh mục Cao đẳng - Đại học ... bản của Kinh tế học vĩ mô• Biết được mục tiêu chung của Kinh tế học vĩ môc. Các đề mục của chương• Đối tượng của kinh tế vĩ mô• Các vấn đề căn bản của kinh tế vĩ mô• Vai trò của kinh tế vĩ ... nghiệpSau khi học xong chương này, sinh viên có thể• Ôn tập lại bản chất và khái niệm của Kinh tế học • Phân biệt được đối tượng nghiên cứu của Kinh tế học vi mô và Kinh tế học vĩ mô• Biết ... Thái Thảo VyThạc Sỹ Kinh Tế Phát Triển, chương trình Cao Học Việt Nam- Hà Lan Đào tạo Kinh Tế Phát Triển, hợp tác giữa trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh và Viện Khoa Học Xã Hội Hà Lan ISS.Từ... 7 1,884 10 Môn Kinh tế học vĩ mô p2 Danh mục Cao đẳng - Đại học ... bản của Kinh tế học vĩ mô• Biết được mục tiêu chung của Kinh tế học vĩ môc. Các đề mục của chương• Đối tượng của kinh tế vĩ mô• Các vấn đề căn bản của kinh tế vĩ mô• Vai trò của kinh tế vĩ ... nghiệpSau khi học xong chương này, sinh viên có thể• Ôn tập lại bản chất và khái niệm của Kinh tế học • Phân biệt được đối tượng nghiên cứu của Kinh tế học vi mô và Kinh tế học vĩ mô• Biết ... trường tiền tệ và lãi suấtĐẠI HỌC MỞ BÁN CÔNG KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH ĐỀ CƯƠNG HƯỚNG DẪN HỌC TẬPMÔN KINH TẾ HỌC VĨ MÔThời lượng 4 đơn vị học trình 60 tiếtĐánh giá... 7 878 0 Đề cương môn kinh tế học ứng dụng Danh mục Cao đẳng - Đại học ... lên TFP Ths. Quan Minh Quốc Bình 7 - Tăng trưởng kinh tế - Nghiên cứu minh họa Vai trò của FDI và tự do kinh tế trong tăng trưởng kinh tế Ths. Đỗ Hoàng Minh 3 8 - Lạm phát - Nghiên ... bài đọc và tiểu luận Buổi Chủ đề Giảng viên 1 - Giới thiệu tổng quan môn học - Phương pháp nghiên cứu kinh tế học TS. Phạm Khánh Nam 2 - Vốn xã hội Social capital - Nghiên cứu minh ... liệu giảng viên sẽ cung cấp tại từng buổi học Đánh giá 1 Tiểu luận và trình bày bài đọc nhóm 40% 2 Thi hết môn học 60% Thời lượng Khóa học bao gồm 10 buổi, gồm 08 buổi bài giảng... 3 1,331 3 200 câu trắc nghiệm môn Kinh Tế học Danh mục Cao đẳng - Đại học ... chứ không thể làm tăng của của của nền kinh tế. 29 SỐ LIỆU KINH TẾ VĨ MÔ VÀ CÁC LIÊN KẾT CƠ BẢN Không có số liệu, chúng ta không cần phải học kinh tế vĩ mô. 11. Nước Zig có tốc độ tăng ... răng bên dưới. Học kinh tế vĩ mô là học cách xem giờ sợ phối hợp giữa kim giây, kim phút và kim giờ cũng tựa như sự phối hợp của tăng trưởng, lạm phát và thất nghiệp trong nền kinh tế. Khổ thay, ... trung ương bơm dầu vào hoặc rút ra khỏi nền kinh tế, cũng từ đó hiểu về sự biến động của lãi suất trên thị trường tiền tệ. 51. Tiền là trong kinh tế học a. Là bất cứ thứ gì miễn sao được chấp... 48 1,602 7 Câu hỏi trắc nghiệm môn kinh tế học Danh mục Cao đẳng - Đại học ... nền kinh tế? CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM MÔN KINH TẾ HỌC Nguyễn Hoài Bảo1 1 Giảng viên bộ môn Kinh tê học - Đại học Kinh tế biên soạn và dùng cho các lớp ôn thi cao học kinh tế năm ... Stanley Fischer và Rudiger Dornbusch, 2007, Kinh tế học, NXB Thống kê sách dịch. Đại học kinh tế, bộ môn kinh tế học, Tài liệu ôn tập môn Kinh tế học, 2009, Lưu hành nội bộ. Econ100 website ... thì thị trường tiền tệ đang 3 GIỚI THIỆU KINH TẾ HỌC VÀ KINH TẾ VI MÔ Nội dung phần này chủ yếu là giới thiệu môn kinh tế học, một môn khoa học xã hội nghiên cứu sự phân bổ các nguồn lực... 48 1,919 10 Kinh tế học hay ngành Kinh tế là ngành học đào tạo ra rất nhiều người tài giỏi đang phục vụ cho đất nước ta. Học vị Cử nhân kinh tế hay cao hơn là Thạc sĩ và Tiến sĩ Kinh tế học là những học vị nhiều người mơ ước. Phi thương bất phú, muốn giàu hãy học làm kinh tế Giới thiệu chung về ngành Kinh tếNgành Kinh tế là gì?Kinh tế tiếng Anh là Economics là một trong những ngành học chính trị, xã hội với nội dung chủ yếu về việc tìm hiểu về các quy luật, vấn đề và quản lý kinh tế, tài chính, tiền tệ, nông nghiệp, công nghiệp, thị trường, giáo dục. Sinh viên sẽ học về các phương pháp phân tích, đánh giá và giải quyết vấn đề kinh viên sau khi tốt nghiệp ngành Kinh tế học cần phải có khả năng tổ chức, quản lý và thực thi các hoạt động kinh tế trong khu vực doanh nghiệp. Có kiến thức về đào tạo đội ngũ kinh tế, lên kế hoạch, tham mưu, tư vấn về kinh tế cho các doanh nghiệp và cơ quan, tổ chức nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, tổ chức quốc tế và các tổ chức phi chính phủ…Chương trình học ngành Kinh tế cung cấp cho người học những kiến thức chuyên ngành về Kinh tế lượng, Nguyên lý kế toán, Kinh tế quốc tế, Kinh tế phát triển, Kinh tế vĩ mô, Kinh tế vi mô, Kinh tế và quản lý môi trường, Kinh tế lao động, Lịch sử các học thuyết kinh tế, Thống kê trong kinh tế và kinh doanh, kinh tế đầu tư, xã hội học, kinh tế Việt Nam, Dân số và phát triển, Kinh tế học tăng trưởng…Ngành Kinh tế có mã ngành xét tuyển đại học là Các chuyên ngành Kinh tếCác chuyên ngành trong lĩnh vực Kinh tế bao gồmKinh tế chính trị Nghiên cứu và phân tích các vấn đề liên quan đến chính trị và kinh tế, bao gồm chính sách, quản lý tài chính và các quyết định chiến tế phát triển Nghiên cứu về các chính sách, chiến lược và quy trình để tăng trưởng kinh tế, giảm nghèo và cải thiện chất lượng cuộc tế tài chính Tập trung vào quản lý tài chính của các công ty, ngân hàng và tổ chức tài chính lý kinh tế Nghiên cứu về quản lý doanh nghiệp, quản lý tài sản, quản lý chất lượng, quản lý nguồn nhân lực và các chuyên ngành khác trong lĩnh vực quản trị kinh Các trường đào tạo và điểm chuẩn ngành Kinh tế họcNên học ngành Kinh tế ở những trường nào?Dưới đây là những trường đại học tuyển sinh và đào tạo ngành Kinh tế học trong năm chuẩn ngành Kinh tế học năm 2022 của từng trường cũng đã được cập nhật trong cột bên cạnh để các bạn có thể tiện tham khảo sách các trường tuyển sinh ngành Kinh tế học năm 2023 và điểm chuẩn mới nhất như saua. Khu vực Hà Nội & các tỉnh miền BắcTTTên trườngĐiểm chuẩn 20221Trường Đại học Kinh tế – ĐHQG Hà Đại học Ngoại thương3Trường Đại học Kinh tế quốc viện Ngân hàng265Trường Đại học Thương mại266Học viện Tài viện Báo chí và Tuyên – Đại học Giao thông vận tải259Học viện Chính sách và Phát Đại học Thủy Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Đại học Nội vụ Hà viện Nông nghiệp Việt Nam1614Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam1515Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Hưng Yên1516Trường Đại học Hải Đại học Công nghiệp Việt – Hung1618Học viện Quản lý Giáo dục1519Trường Đại học Lao động – Xã Đại học Thái Đại học Tài chính – Quản trị kinh doanh1522Trường Đại học Hải Phòng14b. Khu vực miền Trung & Tây NguyênTTTên trườngĐiểm chuẩn 20221Trường Đại học Kinh tế – Đại học Đà Đại học Tây Nguyên153Trường Đại học Nha Trang174Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế165Trường Đại học Vinh176Trường Đại học Quy Đại học Hồng Đức158Trường Đại học Quang Trung15c. Khu vực TPHCM & các tỉnh miền NamTTTên trườngĐiểm chuẩn 20221Trường Đại học Kinh tế – Luật – ĐHQG Đại học Kinh tế Đại học Mở Đại học Tài chính – Đại học Cần Đại học Nông lâm Đại học Lạc Hồng158Trường Đại học Tiền Đại học Sư phạm kỹ thuật Vĩnh Long1610Trường Đại học Văn chuẩn ngành Kinh tế năm 2022 của các trường đại học trên thấp nhất là 15 và cao nhất là thang điểm 30.4. Các khối thi ngành Kinh tếCó thể xét tuyển ngành Kinh tế theo những khối nào?Toàn bộ những tổ hợp khối xét tuyển vào ngành Kinh tế học năm 2022 của các trường đều được tổng hợp trong bảng dưới khối xét tuyển ngành Kinh tế học năm 2022 bao gồmKhối A00 Toán, Lý, HóaKhối A01 Toán, Lý, AnhKhối D01 Văn, Toán, AnhKhối D07 Toán, Hóa, AnhKhối C01 Toán, Lý, VănKhối C04 Văn, Toán, ĐịaKhối C14 Toán, Văn, GDCDKhối C15 Văn, Địa, AnhKhối D90 Toán, KHTN, Anh5. Chương trình đào tạo ngành Kinh tế họcNgành Kinh tế học sẽ học trong bao lâu và học những gì?Chương trình cử nhân Kinh tế học của các trường thường sẽ kéo dài trong 4 năm. Các môn học trong 1-2 năm đầu thường là những môn về kiến thức cơ bản, đại cương. Bắt đầu từ năm học thứ 2 các bạn sẽ dần làm quen với kiến thức ngành và chuyên ngành khảo ngay chương trình đào tạo ngành Kinh tế học của trường Đại học Kinh tế quốc dân KIẾN THỨC GIÁO DỤC ĐẠI CƯƠNG1. Học phần chungNhững nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin 1, 2Tư tưởng Hồ Chí MinhĐường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt NamNgoại ngữGiáo dục thể chấtGiáo dục quốc phòng và an ninh2. Học phần của trườngToán cho các nhà kinh tếPháp luật đại cươngKinh tế vi mô 1Kinh tế vĩ mô 13. Các học phần của ngànhLý thuyết xác suất và thống kê toánTin học đại cươngLý thuyết tài chính tiền tệ 1Quản lý học 1II. KIẾN THỨC GIÁO DỤC CHUYÊN NGHIỆP1. Kiến thức cơ sở ngànhKinh tế lượng 1Nguyên lý kế toánKinh tế phát triểnKinh tế quốc tế2. Kiến thức ngànhHọc phần bắt buộcKinh tế vi mô 2Kinh tế vĩ mô 2Kinh tế và quản lý môi trườngKinh tế lao độngLịch sử các học thuyết kinh tếThống kê trong Kinh tế và Kinh doanhKinh tế đầu tưXã hội họcĐề án chuyên ngànhHọc phần tự chọnKinh tế Việt NamDân số và Phát triểnKinh tế lượng 2Marketing căn bảnKinh tế học tăng trưởngKinh tế học về các vấn đề xã hộiQuản trị nhân lựcKinh tế lao động nâng caoĐô thị hóa và phát triểnKinh tế học biến đổi khí hậu3. Kiến thức chuyên sâu Kinh tế họcTự chọn 7 học phần trong các môn sauPhân tích kinh tế vi mô 1, 2Phân tích kinh tế vĩ mô 1, 2Chuyên đề ứng dụng phân tích định lượng trong kinh tế học 1, 2Kinh tế học nguồn thu ngân sách chính phủPhân tích đầu tư trong thị trường tài chínhKinh tế học chi tiêu Chính phủChuyên đề Những vấn đề cập nhật về Kinh tế Vi môChuyên đề Những vấn đề cập nhật về Kinh tế Vĩ mô4. Chuyên đề thực tập6. Cơ hội việc làm sau tốt nghiệpSau khi tốt nghiệp ngành kinh tế, các sinh viên có thể tìm kiếm việc làm trong nhiều lĩnh vực như tài chính, quản trị kinh doanh, chính sách kinh tế, bất động sản, chứng khoán, tài chính công, ngân hàng, bảo hiểm, hoạt động tư vấn, kinh tế quốc tế. Các công ty, tổ chức, các cơ quan chính phủ, tổ chức tài chính quốc tế cũng cần những chuyên gia kinh vị trí công việc trong ngành kinh tế bạn có thể tham khảo bao gồmChuyên viên tài chính/ngân kinh doanh/tư vấn doanh viên phân tích tài chính/kiểm viên quản lý dự đốc kinh nghiên cứu kinh viên giám sát/quản lý dự viên tư vấn thẩm định tài lương ngành kinh tế có thể khác nhau tùy theo vị trí công việc, kinh nghiệm, kỹ năng, và vị trí địa vị trí cao cấp như Giám đốc kinh doanh, Quản lý dự án, Chuyên viên tài chính có thể có mức lương hàng tháng trên 20 triệu đồng. Tuy nhiên, mức lương chung của ngành kinh tế thường trung bình từ 10-15 triệu đồng một Các phẩm chất cần cóCác phẩm chất cần có để học ngành kinh tế bao gồmSự quan tâm đến thị trường, kinh tế, tài chính, và tài chính cá năng tổng hợp, phân tích, và xử lý dữ liệu lực giao tiếp, trình bày, và giải quyết vấn đề tự tin và kỹ năng định hướng, lập kế hoạch, và quản lý dự lực tiếp thu kiến thức mới và tự nhiệt tình, trách nhiệm, và chăm đây là một số thông tin tổng hợp quan trọng về ngành Kinh tế học. Chúc các bạn đưa ra những lựa chọn đúng đắn và phù hợp nhất trong chọn trường, chọn ngành. ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM — —  NGUYỄN VĂN HỘ KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC Thái Nguyên, 2001 PHẦN MỘT MỘT SỐ KIẾN THỨC KINH TẾ Xà HỘI HỌC LÀM CƠ SỞ CHO VIỆC NGHIÊN CỨU KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC 1. Hệ thống kinh tế. - Dựa trên góc độ về hệ thống xã hội HTXH, chúng ta có thể quan niệm hệ thống kinh tế HTKT theo hai nghĩa + HTKT trong mối quan hệ với HTXH. + HTKT như là một HTXH với cấu trúc ổn định. HTKT thực hiện ba chức năng cơ bản đó là chức năng sản xuất, chức năng phân phối và chức năng tiêu dùng. HTKT bao gồm một phức hợp các thành phấn, các quan hệ giữa các cá nhân, nhóm và xã hội, được tổ chức lại với nhau theo một hình thức nhất định hướng vào ba chức năng nêu trên. HTKT hiện đại bao gồm các tiểu hệ thống cơ bản sau + Tiểu hệ thống doanh nghiệp là phức thể các quan hệ giữa con người và xã hội được tổ chức và định hướng vào việc sản xuất ra của cải vật chất và cung cấp dịch vụ. Doanh nghiệp là đơn vị cơ sở tổ chức gồm tập hợp các cá nhân thực hiện những hoạt động sản xuất kinh doanh. Dựa vào hình thức và tính chất sở hữu, có thể chia doanh nghiệp thành các loại doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tập thể, doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, doanh nghiệp hộ gia đình,... + Tiểu hệ thống thị trường thực hiện chức năng phân phối, chuyển giao và trao đổi sản phẩm, hàng hoá giữa người sản xuất, kinh doanh, cung cấp tiêu dùng. + Tiểu hệ thống tiêu dùng gồm các cá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp có chức năng tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ. Các tiểu hệ thống nêu trên có sự liên kết, phối hợp với nhau, vừa thực hiện các chức năng tương ứng, vừa thực hiện những chức năng “lặn” - chẳng hạn tiểu hệ thống doanh nghiệp còn có chức năng tạo công ăn việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người lao động. Hệ thống kinh tế chính thức và phi chính thức Trong HTKT, một bộ phận đáng kể các hoạt động sản xuất, phân phối, tiêu dùng diễn ra một cách ngấm ngầm, phi chính thức, rất khó nhận biết. Khu vực kinh tế này còn được gọi là khu vực phi kết cấu, nó cũng có một vị trí quan trọng tạo việc làm và 1 tăng thu nhập cho người lao động. 2. Cơ cấu kinh tế Dựa trên quan niệm về HTXH và cơ cấu XH, có thể cho rằng cơ cấu KT có bốn tiểu cơ cấu sau Cơ cấu đầu tư, thực hiện chức năng thu hút các nguồn lực vốn, nguyên liệu, lao động, thiết bị, máy móc, năng lượng từ môi trường xung quanh. Cơ cấu sản xuất kinh doanh, thực hiện chức năng chế biến nguyên vật liệu để làm ra sản phẩm, trao đổi hàng hoá và cung cấp dịch vụ. Cơ cấu tổ chức, có chức năng chỉ đạo, quản lý, phối hợp, thống nhất các hoạt động của các cơ cấu. Cơ cấu khuyến khích, thực hiện chức năng kích thích các cá nhân, các nhóm tích cực tham gia hoạt động vì mục tiêu chung của cả hệ thống cơ cấu. 3. Biến đổi kinh tế và xã hội Để xem xét mối quan hệ giữa giáo dục với kinh tế, cần xem xét mối quan hệ giữa KT với XH trong đó có giáo dục. Từ trước tới nay, các lý thuyết kinh tế, từ lý thuyết trọng nông, trọng thương, trọng tiễn, trọng kỹ, hay các quan điểm đức trị, nhân trị, pháp trị, kỹ trị… đều nhằm mục tiêu giải thích, dự báo mối quan hệ giữa KT và XH. XH săn bắt và hái lượm Loài người có trí khôn homo spiens có cách đây khoảng năm trước công nguyên chủ yếu sống bằng săn bắt, hái lượm, tới thế kỷ VIII trước công nguyên. Như vậy, thời tiền sử kéo dài, chiếm tới 97% thời gian lịch sử loài người, thời đại văn minh mới chỉ có 3%. + Hoạt động săn bắt, hái lượm chưa phải là “hoạt động kinh tế” với tư cách là một lĩnh vực hoạt động khu biệt của đời sống con người. Hoạt động này là hoạt động kiếm sống hàng ngày, rất khó tách biệt khỏi sự nghỉ ngơi, nó diễn ra trong nhóm nhỏ của bộ lạc, bộ tộc với công cụ và kỹ thuật hết sức thô sơ, đơn giản. Kỹ năng lao động giống nhau, nên một cá nhân có thể thực hiện được tất cả các nhiệm vụ, công việc của cả nhóm. Vì thế lao động cùng với giao tiếp và các hoạt động sống khác đều diễn ra trong một thể thống nhất, không tách rời, phân biệt nhau. + Tuy nhiên, có thể coi nền KT và XH săn bắt, hái lượm là nền kinh tế mang tính chất tự nhiên - gồm các hoạt động lấy những gì có sẵn từ tự nhiên - con người sử dụng nó để trực tiếp thoả mãn nhu cầu tồn tại của cá nhân, cách tổ chức sản xuất xã hội không phải để trao đổi kiếm lợi nhuận mà mọi sản phẩm làm ra được sử dụng chung, XH chưa có sự phân chia giai cấp. + Hệ thống kinh tế hái lượm chưa phân hoá thành những bộ phận sản xuất tiêu 2 dùng hay dịch vụ, nhưng vẫn có phân công lao động trên cơ sở tuổi tác đặc điểm giới tính. Xã hội nông nghiệp + Xã hội nông nghiệp XHNN bắt đầu phát triển trong khoảng từ 9000 - 3000 năm trước công nguyên với nghề trồng trọt và chăn nuôi. Lao động tạo ra nhiều sản phẩm hơn số lượng tiêu thụ trực tiếp nên XH có dự trữ để tồn tại và phát triển. + Lao động thủ công nghiệp bắt đầu xuất hiện và phát triển + XHNN làm vườn, chăn nuôi thời đế quốc các XHNN lớn chinh phục các XHNN nhỏ, nông nghiệp phát triển cùng với tiểu thủ CN và buôn bán, sức lao động của nô lệ bị khai thác, bóc lột nặng nề. Sự sụp đổ của nền NN này bắt đầu từ đế chế La Mã. + XHNN kiểu phòng kiến là kiểu XH mở rộng của XHNN thời trung cổ, phần lớn dân cư sống dựa vào đất đai theo phương thức sản xuất truyền thống. Nông dân bị cưỡng bức lao động cho địa chủ, trở thành nông nô nộp tô tới 30 - 70% sản phẩm làm ra cho địa chủ. + Điều đặc biệt của cơ cấu KT dưới chế độ phong kiến là xuất hiện một tầng lớp người lao động tự do, thợ thủ công con cháu nông nô chạy trốn vào đô thị làm công việc thủ công tổ chức thành phường hội, lao động nô lệ bị thủ tiêu, nhiều công trình kiến trúc được xây dựng bởi các thợ thủ công. Xã hội công nghiệp + Trong giai đoạn đầu của xã hội công nghiệp XHCN, CNTB thương nghiệp ảnh hưởng mạnh tới cơ cấu KT - XH TBCN thuê công nhân lao động để sản xuất ra sản phẩm rồi đem bán trên thị trường để thu lợi nhuận - giá thuê công nhân càng rẻ càng tốt. + Phân công lao động giữa nam và nữ trở nên sâu sắc nữ dệt, may chiếm 70% lao động trong ngành, nam giới tập trung vào khai thác mỏ, luyện kim đây là quá trình mở đầu, tách lao động xã hội ra khỏi cuộc sống gia đình, làm thay đổi căn bản chức năng kinh tế của thiết chế gia đình thiết chế gia đình chuyển dần sang thiết chế nhà máy. Gia đình không còn là đơn vị sản xuất và thiết chế kinh tế như trong các XH tiền tư bản thuật ngữ lao động gia đình - housework xuất hiện năm 1841 . + Cách mạng công nghiệp bắt đầu ở nước Anh. Xuất hiện hệ thống nhà máy vào thế kỷ XVIII cùng với nó là sự ra đời hình thức thiết chế kinh tế mới, trong đó lao động của công nhân gắn liền với máy móc, lao động được tổ chức, phân công chặt chẽ, tinh vi, chuyên môn hoá ngày một cao máy móc ngày càng thay thế công sức và kỹ năng lao động của con người làm cho chi phí trả công chỉ bằng 1/10 so với trước đó. 3 Cùng với cách mạng công nghệ là sự xuất hiện chủ nghĩa tư bản công nghiệp CNTBCN vào cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX; học thuyết tiến hoá ra đời theo thuyết này, sinh tổn và bất bình đẳng XH là yếu tố có lợi cho sự phát triển kinh tế vì nó đảm bảo chỉ có những cá nhân nào có khả năng tranh giành mới tồn tại và lãnh đạo được; hệ giá trị mới xuất hiện đề cao việc cá nhân phải chịu trách nhiệm về bản thân, phải biết mưu cầu hạnh phúc cá nhân; sự sùng bái hàng hoá hình thành và chi phối hành vi của các cá nhân trong XH. Năng suất lao động cao đã làm giảm giờ làm 10 giờ/ngày, trẻ em dưới 10 tuổi phải đi học, an toàn lao động được luật pháp bảo vệ, công đoàn ra đời 1824 ở Anh. Vào đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa TBCN bị thay thế bởi CNTB độc quyền với đặc trưng là quy mô sản xuất lớn, tập trung cao, quyền lực tập trung dần vào một nhóm nhỏ công ty lớn; các hình thức công nghệ mới và các phương tiện kiểm soát lao động được nhanh chóng áp dụng vào quá trình tổ chức sản xuất hệ thống SX dây chuyền tự động; những nguyên tắc quản lý khoa học lao động ra đời Taylo - Mỹ làm cho quá trình lao động bị chia cắt, xé lẻ bằng những nhiệm vụ và thao tác đơn giản, tư duy trí tuệ bị tách ra khỏi quá trình lao động. Tương ứng với thiết kế KTTB là cơ cấu xã hội gồm hai giai cấp cơ bản là tư sản và vô sản. Ngoài ra còn có các tầng lớp trung gian người quản lý chuyên viên kỹ thuật và nhân viên hành chính trong các công ty lớn. XH cũng đòi hỏi các thiết chế kinh tế phải đảm bảo cung cấp các dịch vụ chuyên môn cao như giáo dục, y tế cho các thành viên XH. Trong XH hiện đại, quy luật đấu tranh sinh tồn với phương châm “ai giỏi người ấy sống”; “cá lớn nua cá bé” không còn đủ sức kích thích hành động kinh tế và nâng cao năng suất lao động. Thiết chế KT mới xuất hiện với việc đề cao vai trò hiệp tác, thuyết phục và điều hoà lợi ích kinh tế. Đồng thời, quá trình KT-XH diễn ra trong bối cảnh của các xu thế toàn cầu hoá, thị trường hoá, thông tin hoá, dịch vụ hoá, tri thức hoá và hội nhập kinh tế. Xu hướng biến đổi KT-XH - Vào khoảng những năm 60 - 64, XH hậu công nghiệp, XH tri thức bắt đầu phát triển tại một số nước có nền kinh tế công nghiệp ổn định, đạt năng suất cao đủ để giải phóng một tỷ lệ đáng kể người lao động tách ra khỏi khu vực sản xuất trực tiếp sang làm việc trong khu vực dịch vụ, quản lý, hành chính. + Sự hình thành XH hậu CN tạo ra sự phân công lao động quốc tế, giảm bớt vai trò của thị trường trong nước nền KT của mỗi quốc gia ngày càng phụ thuộc vào vị trí của nó trốn cơ cấu KT thế giới. + Cơ cấu lao động XH hậu CN thay đổi một cách căn bản với đặc trưng là một tỷ lệ lớn lực lượng lao động chiêm lĩnh các lĩnh vực dịch vụ giao thông vận tải truyền thông, thương mại, tài chính, tín dụng, ngân hàng, giáo dục, y tế, hành chính, quản lý, thể thao, giải trí.... 4 Ở Mỹ, ngay từ năm 1940 xấp xỉ 40% lao động tham gia cung cấp dịch vụ; tới 1980 xấp xỉ 70% dịch vụ, 3% nông nghiệp, 27% công nghiệp. + Vai trò của tri thức KH, CN trong việc tổ chức sản xuất và đời sống XH được tăng cường máy tính và các phương tiện thông tin hiện đại được sử dụng rộng rãi trong quá trình lao động; tỷ lệ lao động lành nghề với trình độ kỹ năng cao tăng nhanh. + Thiết chế kinh tế vì an sinh và phúc lợi XH xuất hiện chính sách bảo hiểm và phân chia phúc lợi, tạo các cơ hội việc làm và nâng cao thu nhập. + Hình thành các cơ chế, các giá trị đề cao sự hội nhập kinh tế và hiểu biết lẫn nhau. + Quan tâm ngày càng nhiều tới việc bảo vệ môi trường sinh thái tự nhiên, bảo tồn và phát huy, xây dựng môi trường văn hoá XH lành mạnh trong cộng đồng, trong gia đình, trong cơ sở lao động và sản xuất. 4. Con người và hành động kinh tế Con người kinh tế Khái niệm về con người phát trên cùng với sự phát trên KT-XH - Trong XH nô lệ, chủ nô và người dân lao động tự do mới được coi là thành viên của cộng đồng XH thị dân, còn nô lệ được coi là “công cụ biết nói”. - Thời trung đại đêm trường trung cổ gắn liền với khô giáo, người dân phải theo lối sống khổ hạnh, không được đấu tư vào sản xuất, không được buôn bán lấy lãi. Tăng Lữ và lãnh chúa phong kiến giữ vai trò kiểm soát đối với kinh tế, lao động, nghề nghiệp cơ cấu XH phân thành hai nhóm chính là giới thượng lưu và dân thường. Xã hội phục hưng xuất hiện khái niệm “cá nhân con người” với ý nghĩa là cá thể độc lập có phẩm giá và linh hơn bất tử. Cùng với giáo lý của đạo tin lành, quan niệm về một cá nhân thành đạt là kẻ nỗ lực lao động vì sự thành công kinh tế một cách chính đáng đại diện cho tư tưởng này là weber đã nêu rõ vai trò to lớn của giáo lý và chuẩn mực đạo tin lành trong việc khuyến khích con người theo đuổi động cơ làm giàu. - Kinh tế học cổ điển từng coi con người là thực thế kinh tế hay “con người kinh tế với đặc trọng là vị lợi, ích kỷ, luôn tính toán hơn - thiệt, lỗ - lãi, được mất đây cũng là “nhân vật điển hình” của kinh tế thị trường. Trong kinh tế học chính trị cổ điển, Adam Smith là người đầu tiên phát triển, làm rõ nội dung khái niệm “con người kinh tế” khi ông nhấn mạnh lợi ích kinh tế cá nhân của hành động kinh tế. Theo ông, đừng có trông chờ vào lòng từ thiện và lòng nhân ái của những con người kinh tế, hãy nói tới mối lợi của họ. + Đặc trưng của con người kinh tế là luôn bị thúc đẩy bởi động cơ lợi ích cá nhân để thu về càng nhiều lợi nhuận càng tốt. 5 - Quan niệm “con người kinh tế” là công cụ rất đắc lực trong việc giải thích hành vi kinh tế và hành động xã hội của cá nhân. - Thực chất, khái niệm con người kinh tế chỉ nhấn mạnh vai trò của động cơ kinh tế cá nhân mà ít nói tới chủ thể kinh tế. Từ đây có thể xuất hiện một nghịch lý là tại sao một XH vẫn tồn tại trật tự ổn định, và thống nhất trong khi mỗi cá nhân hành động theo một lợi ích riêng khác biệt? Điều này quan niệm về con người kinh tế không thể trả lời nổi, Con người XH và hành động KT - Sau quan niệm “con người kinh tế”, nhiều nhà xã hội học mà đại diện có thể nói tới như Galeril Tarde đã cho rằng hành động kinh tế của mỗi cá nhân là kết quả của sự tương tác gồm hai nhân tố là sự mong muốn D và niềm tin C được biểu diễn bởi hàm số C = f D, C; Kurt Lewin 1890 -1947 - nhà tâm lý học xã hội Đức thì cho rằng C phụ thuộc vào không gian kinh tế S và đặc điểm nhân cách P, được biểu diễn bởi hàm số C = f P, S. Các hành động tiêu dùng hay hành động sản xuất đều có thể giải thích là do tác động của yếu tố chủ quan P và yếu tố khách quan S - ví dụ như giá cả. - Từ quan niệm xã hội học, hành động KT còn được xét tới trong mối quan hệ với thiết chế văn hoá, tôn giáo, đặc điểm, tinh thần. Đặc biệt, XHH coi hành động kinh tế là một dạng hành động XH cổ thành phần cấu trúc gồm chủ thể, phương tiện, nhu cầu, mục đích và tình huống. + Chủ thể kinh tế là cá nhân các nhóm, đơn vị, tổ chức, cộng đồng và quốc gia. Chủ thể KT luôn được nhìn nhận từ góc độ vị thế, vai trò trong cơ cấu XH. Trong tình trạng hiện nay, chủ thể kinh tế ở bất cứ cấp độ nào, khi thực hiện một hành động kinh tế không chỉ dựa vào nguyên lý hiệu quả thuần tuý kinh tế để ra quyết định, mà còn phải tính đến hàng loạt các yếu tố như mâu thuẫn và thoả hiệp, đối đầu và đối thoại, cạnh tranh và hiệp tác, cùng các xu hướng biến đổi trên thị trường trong và ngoài nước. + Phương tiện công cụ - phương tiện hoạt động kinh tế thuộc phạm vi đối tượng nghiên cứu của kinh tế học - một khoa học nghiên cứu hành vi ứng xử của con người trong việc lựa chọn phương tiện và nguồn lực hiếm hoi để đạt tới mục đích. Có phương tiện vật chất và phương tiện phi vật thể - tri thức, biểu tượng, ký hiệu.... Xã hội học kinh tế nghiên cứu các yếu tố XH ảnh hưởng tới sự lựa chọn các phương tiện kinh tế của các nhóm XH. Trong quá trình lựa chọn này, các tác nhân có vai trò quyết định là tôn giáo, văn hoá, thiết chế xã hội. Về phương diện hành chính, mô hình KT cổ điển cho rằng việc huy động vốn 6 cho sản xuất chủ yếu dựa vào nguồn tiết kiệm cá nhân, vào quan hệ huyết thống, họ 7 hàng, gia đình, bè bạn, các nhóm, cộng đồng xã hội. Ngày nay đã xuất hiện hệ thống các ngân hàng và cơ quan tín dụng chi phối luân chuyển tiền tệ, đầu tư Cùng với vốn tài chính, còn có các loại vốn khác con người, vốn XH và vốn văn hoá là những yếu tố cấu thành nên quá trình hoạt động kinh tế mà bất kỳ một hành động kinh tế nào cũng phải tính đến. Hành động kinh tế và thiết chế XH - Dựa vào các quá trình kinh tế cơ bản có thể phân chia hành động kinh tế thành 3 loại lớn tương ứng với chức năng của hoạt động KT là hành động sản xuất phân phối và tiêu dùng. - XHHKT tập trung nghiên cứu các loại hành động kinh tế nói trên với tư cách là hành động XH, thiết chế XH vì thế cần tìm hiểu ảnh hưởng của hệ giá trị văn hoá và các đặc điểm cá nhân, xã hội đối với các hành vi tổ chức sinh xuất, phân phối và tiêu dùng + Sản xuất là hành động kinh tế cơ bản, quan trọng nhất của con người và xã hội, là hoạt động sản xuất ra của cải vật chất có 3 kiểu sản xuất sản xuất tự nhiên kinh tế nông nghiệp; sản xuất chế tạo - tương ứng với nền kinh tế hàng hoá công nghiệp; sản xuất dịch vụ - tương ứng với nền kinh tế hậu công nghiệp. Sản xuất ngày càng có sự biến đổi mạnh mẽ về nội dung và tính chất, chẳng hạn, qua cơ cấu và tỷ trọng đơn vị sản phẩm năm 1920 nguyên vật liệu và năng lượng chiếm 60% tổng giá thành sản phẩm ô tô; ngày nay các vi mạch điện tử trọng nguyên liệu chỉ xấp xỉ 20% giá thành sản phẩm. Hiện nay, cùng làm ra một sản phẩm năm 1988 = 40%; năm 1973 là 100%. - Phong tục, tập quán, truyền thống văn hoá, thiết chế gia đình, nhà trường đều tác động tới ý thức, thói quen biến động kinh tế. + phân phối và tiêu dùng Phân phối hàng hoá, dịch vụ trong XH không chỉ tuỳ thuộc vào các bên tham gia vào quá trình trao đổi trên thị trường mà còn phụ thuộc vào những yếu tố khác như hệ thống tài sản, khế ước chớp đồng xã hội, luật pháp, giá trị, niềm tin. Phân phối gắn liền với sự phân hoá XH và phân tầng trong XH. Khi xem xét vấn đề phân phối và tiêu dùng, kinh tế học chú ý tới các yếu tố giá cả, chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật, công nghệ của sản phẩm. Còn kinh tế XHH nghiên cứu hành vi tiêu dùng ở góc độ nhu cầu, thị hiếu, trình độ văn hoá, giáo dục, sức khoẻ, gia đình và cơ cấu XH đã chi phối hành vi tiêu dùng của mỗi cá nhân và mỗi nhóm XH như thế nào. Trao đổi và thiết chế thị trường - Trao đổi và khái niệm thị trường Trao đổi là khái niệm chỉ mối quan hệ XH mà 8 trong đó các cá nhân, nhóm, tổ chức XH thoả mãn nhu cầu bằng các hàng hoá, dịch vụ 9 của nhau. Là một hiện tượng XH, trao đổi được xem xét với tư cách là quá trình tương tác XH với các giá trị, niềm tin, chuẩn mực liên quan tới sự thoả thuận, công bằng, lòng tin, lợi nhuận kinh tế... Trong XHH kinh tế, trao đổi được xem xét từ góc độ hành động XH, tương tác XH, cơ cấu Xa và là quá trình cơ bản của thị trường. - Thị trường trong XHHKT, khái niệm thị trường dùng để chỉ tình huống XH mà ở đó hàng hoá, dịch vụ được trao đổi giữa người mua và người bán. Thị trường không nhất thiết phải là địa điểm cụ thể, mà đó là bất kỳ một sự sắp xếp, một quá trình hay cơ chế làm cho người mua tiếp xúc với người bán và họ tương tác để trao đổi hàng hoá, dịch vụ với nhau. + Trong kinh tế học, toàn bộ số hàng hoá gồm cả sản phẩm và dịch vụ được sản xuất ra và sẵn sàng để bán gọi là cung. Toàn bộ số hàng bán được tìm kiếm để mua được gọi là cầu. + Trong XHHKT, khái niệm “cầu” gắn liền với khái niệm “nhu cầu” tiêu dùng hàng hoá. + Thị trường có mối quan hệ biện chứng với sự phân công lao động xã hội. + Nền kinh tế thị trường với các quy luật kinh tế quy luật cung cầu, quy luật giá trị... chịu sự tác động mạnh mẽ từ phía các thiết chế XH gồm chính trị, luật pháp, văn hoá... Mỗi quốc gia định hướng, điều tiết và phát triển kinh tế thị trường theo đường lối chính sách và hình thức nhất định tuỳ thuộc vào bản chất, đặc điểm và tính chất của hệ thống chính trị - xã hội. ở đây, hệ thống thị trường tạo ra các cơ chế phân phối nguồn lực và các yếu tố kích thích, nâng cao hiệu quả qua đó thể hiện các quan hệ lợi ích, quyền lực, địa vị của các nhóm XH, giai cấp XH. + Nền kinh tế luôn diễn ra trong những điều kiện lịch sử nhất định thị trường không phải là cơ chế suy nhất để phân phối hàng hoá và dịch vụ. Nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung cũng được thực hiện hoạt động này - nghĩa là nó cũng vận hành theo cơ chế thị trường. Nền kinh tế tư bản cũng được điều tiết bởi luật pháp, chính sách, thiết chế... nghĩa là nó cũng có tính kế hoạch. Vấn đề là làm thế nào hình thành và sử dụng cơ chế nào có hiệu quả hơn trong từng giai đoạn lịch sử. Không nên đối lập nền kinh tế quan liêu bao cấp trước đây với nền kinh tế thị trường - nền kinh tế tự do mà phải thấy rằng không có sự mâu thuẫn hay sự đối lập tuyệt đối giữa Khí và sự điều tiết của Nhà nước. Nền kinh tế của mỗi quốc gia thường là nền kinh tế hỗ hợp, trong đó vai trò định hướng, quản lý, điều tiết ở tầm vĩ mô thuộc về Nhà nước. + Văn hoá và cơ chế thị trường. 10 XHH kinh tế quan tâm tìm hiểu ảnh hưởng qua lại giữa thiết chế thị trường và thiết chế XH mà trước hết là mặt văn hoá. Văn hoá ở đây được hiểu là kiểu nhận thức, cách biểu đạt và màn đánh giá được chia sẻ trong XH. Văn hoá ảnh hưởng tới kinh tế hành vi tiêu dùng, trao đổi; văn hoá tiêu dùng góp phần biến XH sản xuất sang XH tiêu dùng. Văn hoá tạo ra những ý nghĩa mới cho hàng hoá và hành vi trao đổi. Kinh tế thị trường và thiết chế XH - Có thể nói, nền kinh tế thị trường là nền kinh tế lấy người mua làm trọng tâm của quá trình kinh tế, là nền kinh tế đặt khách hàng vào vị trí là người chỉ huy sản xuất các cá nhân dùng thu nhập và thông qua thị hiếu, nhu cầu tiêu dùng của họ để tham gia vào quá trình sản xuất, phân phối trên thị trường. Nền KTTT vận động, biến đổi phụ thuộc vào các yếu tố chính trị, pháp luật, văn hoá. - Nền KTTT đã có từ lâu, CNTB đã biết lợi dụng tối đa cơ chế KTTT trong điều kiện XH đã có những thay đổi căn bản. 11 PHẦN HAI KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC CHƯƠNG 1 MỘT SỐ NÉT VỀ LỊCH SỬ TƯ TƯỞNG KINH TẾ HỌC GIÁO DỤC Giáo dục và kinh tế có mối quan hệ qua lại lẫn nhau. Mỗi sự kiện giáo dục đều chứa đựng những nội dung kinh tế nhất định, đồng thời mỗi sự kiện kinh tế lại ít nhiều có sự đóng góp của thành quả giáo dục. Giáo dục vừa chịu sự quy định của kinh tế - xã hội, vừa tác động đến nền kinh tế - xã hội, thúc đẩy sự phát triển mọi mặt của đời sống xã hội và cá nhân. Tuy nhiên, giáo dục muốn phát triển cũng cần có sự tiêu tốn kinh tế nhất định. Càng tăng chi phí cho giáo dục, chất lượng và hiệu quả của chúng cũng càng cao. Trong lịch sử, mối quan hệ giữa giáo dục và kinh tế thường được các nhà tư tưởng nhìn nhận và đánh giá khác nhau. Trong xã hội phong kiến, các nho gia đã xác nhận vai trò to lớn của giáo dục đối với việc giữ gìn phẩm chất của cá nhân, xây dựng một xã hội tôn ty trật tự, đề cao giá trị đạo đức, giữ gìn sự ổn định xã hội. Ngọc bất trác bất thành khí, nhân bất học bất tri đạo... Nhấn mạnh vai trò của giáo dục, tu dưỡng cá nhân đối với việc xây dựng xã hội thái bình thịnh trị, “vua sáng, tôi hiền” mà cơ sở của nó là “tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”. Trong quan hệ với kinh tế xã hội, giáo dục đứng hàng thứ ba, sau việc làm cho dân đông đúc và giàu có lên. Có thể nói, tư tưởng “Thứ - Phú - Giáo” có ảnh hưởng mạnh mẽ đến mối quan hệ giữa kinh tế và giáo dục. Những người giàu phú mới được thụ hưởng giáo dục nhà trường, và giáo dục thực sự chỉ phục vụ cho tầng lớp xã hội giàu có những người nghèo không được đi học và thực tế cũng không đi học được vì điều kiện kinh tế của mình. Tư tường này hiện nay cần phải thay đổi. Không phải khi giàu có mới đi học mà nghèo lại càng phải học. Muốn xoá đói, giảm nghèo phải tích cực tham gia học tập, đấu tư vào giáo dục sẽ tạo nên sự phát triển về mặt kinh tế. Trong xã hội tư bản, sự phát triển của các nghề thủ công đã dẫn đến sự thay đổi quan niệm về mối quan hệ giữa kinh tế và giáo dục. Các nhà giáo dục tiến bộ đã đòi hỏi giáo dục phải phục vụ cho lao động và đời sống. “Ngoài phạm vi tôn giáo và đức dục, chỉ giáo dục cái gì có lợi ích tức thời mà thôi” J. A. Comenxki 1592 - 1670. Nhà giáo dục J. Lôccơ 1632 - 1740 cũng rất chú trọng tới việc giáo dục lao động thủ công. Ông muốn người “Phong nhã” vừa phải có những phẩm chất tốt đẹp vừa cần được đào tạo về lao động thủ công; Nhà giáo dục Petxtalôdi 1746 - 1 827... cũng rất quan tâm đến giáo dục lao động, ông coi lao động là yếu tố quan trọng để giúp con người, nhất là những người nghèo khó có được việc làm trong 12 xã hội. Nhờ có việc 13 làm, họ sẽ sống một cuộc sống tốt đẹp hơn. Như vậy, ở giai đoạn này, các nhà tư tưởng đã nhấn mạnh vai trò to lớn của giáo dục đối với sự tiến bộ xã hội, xây dựng một xã hội thịnh trị và tiến bộ của con người. Giáo dục là một phương tiện đem lại lợi ích cho cá nhân, gia đình và xã hội. Giáo dục góp phần làm cho cuộc sống của cá nhân và cộng đồng tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, muốn được giáo dục và đào tạo về chuyên môn, cá nhân và gia đình phải chi phí rất nhiều về mặt kinh tế, vì thế giáo dục chỉ phù hợp với tầng lớp giàu có trong xã hội. Mối quan hệ giữa kinh tế và giáo dục trong giai đoạn này mới chỉ được nhìn nhận giáo dục là cần thiết đối với cá nhân và xã hội. Kinh tế được xem là yếu tố quyết định sự tham gia vào hoạt động giáo dục và đào tạo của mỗi cá nhân. Chỉ khi có của ăn, của để người ta mới tính đến việc cho con đi học. Quan điểm này hiện vẫn còn tồn tại ở một số vùng kinh tế - xã hội còn lạc hậu của nước ta. - Có thể coi William Petty 1623 - 1687 nhà kinh tế học, nhà thống kê học người Anh là người đầu tiên có những quan điểm hệ thống về kinh tế GDH. Theo ông giá cả tự nhiên của hàng hoá phụ thuộc vào lao động hao phí để sản xuất ra hàng hoá ấy. - Sau W. Petty, thì Adam Smith 1723 - 1790 đã có những quan điểm sâu sắc hơn về kinh tế học giáo dục KTHGD. Ông viết Khi người ta chế tạo một cái máy đắt tiền sẽ hy vọng rằng khối lượng lao động to lớn mà nó hoàn thành khi không dùng được nữa sẽ bù lại số vốn chế tạo ra nó cộng với ít ra là phần lợi nhuận bình thường của vốn. Một người do tốn thời gian công sức để lĩnh hội và nắm vững một nghề nghiệp ở mức khéo léo, có kinh nghiệm, có thể ví như cái máy đắt tiền đổ. Phải hy vọng rằng ngoài số tiền lương giành cho phần lao động giản đơn, anh ta sẽ được hoàn lại một chi phí giành cho việc đào tạo bản thân mình cộng với ít ra là phần lợi nhuận bình thường của số vốn sẽ giành vào việc này. Như vậy, khoản kinh tế đầu tư vào giáo dục sẽ được hoàn trả lại và có thêm phần lợi nhuận trong đó. Đầu tư vào giáo dục trở thành một lĩnh vực đầu tư mang lại lợi ích về mặt kinh tế. Vì tư tưởng trên nên nhiều nhà giáo dục học cho rằng Adam Smith là một trong những người có tư tưởng đầu tiên về kinh tế học giáo dục. - Lý luận Mác – Lênin đã vạch ra một cách đúng đắn và sâu sắc bản chất vấn đề kinh tế của hoạt động giáo dục + Ngay trong “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” viết năm 1847 - 1848, khi đề cập đến lĩnh vực giáo dục trong phương thức sản xuất CSCN, K. Mác đã chỉ rõ thực hiện giáo dục phổ cập không mất tiền cho mọi trẻ em, kết hợp giáo dục với tự sản xuất vật chất. Ở đây lần đầu tiên đã hình thành quan niệm giáo dục vừa là mục tiêu của nền 14 kinh tế, phải bù tiền cho HS phổ cập, vừa là nhân tố đóng góp vào sự phát triển kinh tế, giáo dục phải tham gia vào sản xuất. + Trong tác phẩm “Tư bản”, K. Mác chỉ rõ thêm về nội dung kinh tế của hoạt động giáo dục. Mác coi lao động lành nghề - lao động được đào tạo là bội số của lao động giản đơn, trong cùng một thời gian lao động, lao động lành nghề sẽ được vật hoá với một giá trị lớn hơn so với lao động giản đơn. viết “một lao động được coi là cao hơn, phức tạp hơn so với lao động xã hội trung bình thì đó là biểu hiện của một sức lao động đòi hỏi những chi phí cao hơn, người ta phải tốn nhiều thời gian lao động hơn để tạo ra nó và vì vậy nó có một giá trị cao hơn so với sức lao động giản đơn. Nếu giá trị của sức lao động ấy cao hơn thì cũng lại biểu hiện ra trong một lao động cao hơn và vì vậy trong những khoảng thời gian lao động bằng nhau nó sẽ được vật hoá trong những giá trị tương đối lớn hơn”. TB Q-I. T1. NXB Sự thật Hà Nội 1973, tr. 370. Sự phân tích về lao động giản đơn, lao động phức tạp của ngày nay được coi là phương pháp luận cho vấn đề phát triển giáo dục và phát triển nguồn nhân lực nhất là đối với các nước đang phát triển. Muốn nâng cao năng suất lao động, cần phải nâng cao trình độ lao động của người lao động. Muốn nâng cao trình độ, cần phải tiến hành các hoạt động giáo dục - đào tạo. Vì thế, phát triển giáo dục và đào tạo sẽ góp phần nâng cao năng suất lao động của xã hội và cá nhân, góp phần thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển. - Phát triển và vận dụng tư tưởng của về vấn đề kinh tế giáo dục, đã làm nổi bật luận điểm trong chế độ XHCN, giáo dục đồng thời vừa là mục tiêu vừa là sức mạnh của nền kinh tế. + Trong tác phẩm “Những nhiệm vụ trước mắt của chính quyền Xô viết” Lênin đã đặt giáo dục vào vị trí quan trọng để thực hiện các nhiệm vụ kinh tế của đất nước. Người viết “không có nền tái sản xuất cơ khí, không có mạng lưới đường sắt giao thông, bưu điện và điện báo tương đối phát triển, không có các cơ quan giáo dục quốc dân thì nhất định không thể giải quyết hai nhiệm vụ đó - kiểm kê, kiểm soát phân phối sản phẩm và nâng cao năng suất lao động một cách có hệ thống và trên quy mô toàn dân được” nin, - Bàn về GD - NXB ST, HN, 1976, Nhà kinh tế học người Mỹ Walras Marshall trong cuốn “Bàn về các mối quan hệ xã hội” đã khẳng định hiệu quả kinh tế - xã hội của giáo dục bằng việc so sánh mối quan hệ giữa giáo dục - đào tạo với sự xuất hiện các nhân tài và sự tác động của nhân tài đối với sự phát triển kinh tế xã hội. Ông nói khoản tiền bỏ ra để xây dựng, mở mang trường học sẽ thừa sức để thanh toán bởi sự xuất hiện của Niu tơn, Bethoven, Đacwin... Năm 1924, viện sỹ Strumilin đã đưa ra phương pháp định lượng hiệu quả 15 kinh tế của giáo dục làm luận cứ cho chương trình phổ cập giáo dục tiểu học Liên Xô trước đây. Ông chứng minh rằng bỏ một đồng vốn vào giáo dục tiểu học, sẽ tạo ra sự sinh lợi gấp 4 lần đối với kinh tế. Năm 1936 nhà kinh tế học người Mỹ John Maynar Keynes 1883 - 1946 trong cuốn “Lý thuyết chung về công ăn, việc làm, tiền lãi và tiền tệ” đã cho rằng, muốn thoát ra khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế, cần phải giải quyết việc làm cho đại đa số nhân dân. Muốn vậy, cần phải đầu tư chiều sâu, phát triển kỹ thuật, phát triển giáo dục, đào tạo. Vào những năm đầu thế kỷ 20, nhà kinh tế học người Mỹ Theodor Schultz người được giải thưởng Noben kinh tế ngay từ khi còn là sinh viên đã nghiên cứu sự tương quan giữa vốn vật chất và vốn người. Vào năm 1935, ông xây dựng lý thuyết về tư bản con người. Vào những năm 1960, ông và các cộng sự của mình đã truyền bá rộng rãi thuyết “Tư bản con người”. Theo ông, các hoạt động giáo dục - đào tạo cần được coi là quá trình tích luỹ tư bản, bất ổn, phi công bất phú, phi trí bất hưng, phi thương bất hoạt”. Trong Chiếu lập học, khoảng 1790 Quang Trung và Ngô Thì Nhậm đã nhận rõ vai trò của giáo dục đối với việc đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước. Hai ông đã khẳng định “Muốn xây dựng đất nước, trước hết phải phát triển giáo dục. Muốn trị nước, phải trọng dụng nhân tài”. - Vận dụng những quan điểm của và vào hoàn cảnh thực tiễn nước ta, Hồ Chủ tịch đã chỉ rõ “mục tiêu của chế độ mới là làm cho đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”. Để đạt mục tiêu này, Người nêu ra nhiệm vụ “một trong những công việc phải thực hiện cấp tốc lúc này là nâng cao dân trí... “ vì “mọi người Việt Nam phải cổ nhận thức mới để tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà” để “giữ vững nền độc lập” để làm cho dân mạnh, nước giàu HCM. Về vấn đề GD, NXB GD HN. 1977, + Khi bước vào thời kỳ quá độ tiến lên CNXH, Bác chỉ rõ không có giáo dục, không có cán bộ thì cũng không nói gì tới kinh tế, văn hoá. Trong việc đào tạo cán bộ, giáo dục là bước đầu, tuy không có gì đột xuất, nhưng rất vẻ vang”. HCM. Về vấn đề GD, NXB GD HN. 1977, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận rõ vai trò của giáo dục đối với xây dựng và phát triển đất nước giàu mạnh. Theo Chủ tịch, tri thức tạo nên sức mạnh của một quốc gia “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Vì vậy, phải diệt giặc tiết cùng với giặc đói và giặc ngoại xâm. Giáo dục góp phần tạo nên đài vinh quang cho dân tộc. Trong thư gửi học sinh nhân ngày khai trường 1945, Hồ Chủ tịch đã viết “Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”. Nhấn mạnh vai trò của giáo dục - đào tạo đối với việc mang lại lợi ích lâu dài cho xã hội và cá nhân, Bác đã dạy “Vì lợi ích mười năm phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm phải trồng người”. 16 + Cố Thủ tướng Phạm văn Đồng nói “Giáo dục phổ thông là cơ sở, là nơi đào tạo chung cho mọi người công dân nước VNDCCH, những người lao động XHCN, những người xây dựng CNXH rồi đây xây dựng CNCS... Sự nghiệp giáo dục phổ thông to lớn có ý nghĩa sâu xa quyết định đến sự nghiệp CM và tương lai của chúng ta. Đây là vấn đề chính trị, vấn danh, vấn đề kinh tế cực kỳ to lớn. phải suy nghĩ, cố gắng và sáng tạo nhiều lắm mới làm nên sự nghiệp lớn lao này”. Phạm Văn Đồng sự nghiệp giáo dục trong chế độ XHCN, NXB ST, HN, tr. 156-157. Tiếp tục khẳng định vị trí to lớn của giáo dục đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, Nghị quyết TW4 khoá VII và Nghị quyết TW2 khoá VIII, Nghị quyết TW6 khoá IX, Luật Giáo dục nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã khẳng định “Cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đầu tư cho giáo dục là đấu tư chiều sâu, đầu tư cho sự phát triển bền vững của cá nhân và đất nước. Như vậy, đã có sự biến chuyển trong nhận thức về mối quan hệ giữa kinh tế và giáo dục. Từ chỗ cho giáo dục là lĩnh vực tiêu thụ đơn thuần, đến chỗ xem giáo dục thuộc khu vực kinh tế kết cấu hạ tầng, góp phần nâng cao dân trí, nâng cao năng lực của người lao động. Giáo dục đã và đang trở thành một lĩnh vực kinh tế tuyệt vời và có hiệu quả đầu tư cao đầu tư vào giáo dục là đầu tư lãi nhất. Giáo dục có tác động không chỉ đối với lĩnh vực kinh tế mà với mọi mặt của đời sống xã hội và cá nhân. Giáo dục tạo ra kiến thức, kỹ năng, giá trị và hình thành thái độ, là công cụ chủ yếu để truyền bá nền văn minh nhân loại, góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế, xoá đói, giảm nghèo, tăng cường sức khoẻ và công bằng xã hội... Đầu tư cho giáo dục là đầu tư có hiệu quả nhất vì nó tạo nên sự phát triển liên tục và bền vững của xã hội và cá nhân, giúp cho các nước đang phát triển có thể đi tắt, đón đầu, xây dựng xã hội ấm no, hạnh phúc. Giáo dục vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển kinh tế xã hội, làm cho được độc lập tự do, ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành. - Từ thập niên 60 của thế kỷ XX, do sự phát triển mạnh mẽ của KHKT và sự tác động to lớn của nó tới sự phát triển sản xuất xã hội đã làm cho người ta thấy rõ nét hơn tác động to lớn của giáo dục đối với kinh tế thông qua các mặt + Tái sản xuất sức lao động lành nghề cho các lĩnh vực sản xuất. + Đẩy mạnh công nghệ tiên tiến và hiện đại hoá thiết bị kỹ thuật. + Nâng cao hiệu quả tổ chức, quản lý sản xuất. Trên thực tế, đã hình thành mối quan hệ gắn kết giữa giáo dục đào tạo, khoa học kỹ thuật và kinh tế sản xuất. Kinh tế sản xuất thiếu sự phát triển tương ứng của khoa học, công nghệ, kinh tế sẽ không tăng trưởng được; khoa học, công nghệ, kinh tế thiếu sự chuẩn bị chu đáo của giáo dục sẽ ngày một lạc hậu và bế tắc; và đến lượt mình, giáo 17 dục - đào tạo muốn mở rộng trên quy mô lớn với phương thức đào tạo hiện đại, cần có một nền khoa học tiên tiến được xây dựng quá trình đầu tư vào “tư bản con người”. 18 Mỗi người, nhờ có giáo dục đào tạo mới có được thu nhập, tiền lương và chức nghiệp, giáo dục làm gia tăng năng suất và thu nhập của người lao động. Ông đã cho rằng, trong một xã hội hiện đại, phần đóng góp của năng lực tư duy ngày càng nhiều so với năng lực thể chất trong một đồng tiền công của người lao động. Một đất nước có vốn trí tuệ cao sẽ tạo ra một sự phát triển ngày càng lớn. Vì vậy, đầu tư vào giáo dục là có lãi nhất. Ngày nay, khi loài người đang bước vào toàn cầu hoá và nền kinh tế tri thức giáo dục giữ một vị trí vai trò quan trọng đặc biệt đối với mỗi quốc gia. Giáo dục, đào tạo là nguồn nhân lực quan trọng tạo nên sự phát triển của xã hội và cá nhân. Đầu tư vào giáo dục là đầu tư phát triển, tạo nên sự phát triển nhanh và bền vững cho mỗi quốc gia. Như vậy nghiên cứu mối quan hệ giữa kinh tế và giáo dục trong lịch sử cho thấy giáo dục từ chỗ được nhìn nhận tách rời kinh tế, chịu sự quy định của kinh tế, chỉ những người có khả năng về kinh tế mới được tham gia vào quá trình giáo dục, đến chỗ xem giáo dục tác động đến kinh tế, thúc đẩy kinh tế phát triển. Muốn phát triển kinh tế, cần có sự phát triển giáo dục. Đấu tư vào giáo dục sẽ tạo ra vốn người - yếu tố cơ bản và trung tâm của quá trình sản xuất. Vốn người cùng với các vốn khác sẽ phát huy tác dụng tạo nên sự phát triển liên tục và bền vững của xã hội cá nhân. Ở Việt Nam, quan niệm về giáo dục và vai trò của nó gắn liền với truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc. “Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy”. Đi học đã trở thành mơ ước của bao người dân, họ muốn con em họ có được dăm ba chữ làm người. Cho con đi học còn là phương tiện tích trữ tài sản, làm của để dành cho con. “Vàng chất thành non, chẳng bằng cho con đi học”. “Cho con đi học để chúng có cần câu cơm”. Các trí thức dân tộc đề cao việc học. Học tập tạo nên hiểu biết và năng lực làm việc của cá nhân “Nhân bất học, bất tri lý; ấu bất học, lão hà vi” người không có học, không có sự hiểu biết; trẻ mà không học, lớn không làm được việc gì. Trong Bia Văn Miếu Quốc tử giám Hà Nội có ghi “Học thức là tài sản lớn nhất của quốc gia” năm 1446. Tri thức góp phần làm chấn hưng dân tộc. Lê Quý Đôn cho rằng “Phi nông trên nền tảng của một nền kinh tế phát triển”. + Đặc biệt khi giáo dục phát triển với quy mô lớn sẽ thu hút vào guồng máy lao động một số lượng lớn dân số và lao động, tiêu tốn những nguồn vốn đồ sộ về nhân lực và tài sản cố định. Điều này đặt ra cho mỗi quốc gia vấn đề quản lý nguồn lực này làm sao để đạt hiệu quả. Từ thực tế này, khoa học kinh tế đã phát triển thêm một bước, là nghiên cứu một số ngành mà hoạt động của chúng được biểu hiện như là một quá trình sản xuất cho dù đó là những ngành phi sản xuất vật chất mà tiêu biểu như giáo dục, y tế, văn hoá, khoa học. Xuất phát từ đây, một loạt các bộ môn khoa học kinh tế thứ cấp như kinh tế 19 Học Kinh Tế - Cung cấp các kiến thức được tổng hợp theo sự phát triển kinh tế hiện nay, mang đến những thông tin bổ ích cho các bạn có đam mê về khối ngành kinh tế. Recent Posts February 21, 2019 Những điều trẻ được học tại trường mầm non February 15, 2019 Mách ba mẹ tiêu chuẩn chọn trường mầm non tốt ở quận Gò Vấp Copyright © 2019 by Học Kinh Tế Visit my SiteMap

kinh tế học giáo dục